Kinh nghiệm nuôi dạy trẻ tự kỷ các bậc phụ huynh cần biết
Sự Kiên nhẫn
Kiên nhẫn là nền tảng quan trọng nhất trong hành trình nuôi dạy và giáo dục trẻ tự kỷ. Không giống như các phương pháp giáo dục thông thường có thể mang lại kết quả nhanh chóng, sự tiến bộ của trẻ tự kỷ thường diễn ra chậm, theo từng bước nhỏ và không đồng đều. Có những kỹ năng phải lặp đi lặp lại rất nhiều lần, trong thời gian dài, trẻ mới có thể ghi nhớ và áp dụng. Vì vậy, sự nóng vội hay kỳ vọng quá cao dễ dẫn đến áp lực cho cả trẻ và người nuôi dạy.
Kiên nhẫn không chỉ là chờ đợi kết quả, mà còn là khả năng giữ bình tĩnh trước những hành vi khó kiểm soát, những lần trẻ chưa đáp ứng được yêu cầu hay thậm chí là những giai đoạn trẻ thụt lùi so với trước đó. Trong những lúc này, người lớn cần hiểu rằng đó không phải là sự chống đối hay “không nghe lời”, mà là biểu hiện đặc trưng của rối loạn phổ tự kỷ.
Khi cha mẹ và giáo viên kiên nhẫn, trẻ sẽ cảm nhận được sự an toàn và tin tưởng. Điều này giúp trẻ giảm căng thẳng, dễ hợp tác hơn trong học tập và sinh hoạt. Mỗi tiến bộ dù nhỏ cũng cần được ghi nhận và khích lệ đúng cách. Chính sự kiên trì bền bỉ ấy sẽ tạo nên nền móng vững chắc, giúp trẻ từng bước phát triển kỹ năng, hình thành thói quen tích cực và tự tin hơn trong quá trình hòa nhập.
Sự thấu hiểu
Thấu hiểu là chìa khóa để xây dựng mối quan hệ tích cực giữa người lớn và trẻ tự kỷ. Trẻ tự kỷ thường gặp khó khăn trong việc diễn đạt cảm xúc, nhu cầu và suy nghĩ bằng lời nói. Vì vậy, hành vi của trẻ chính là “ngôn ngữ” thay thế để thể hiện những điều mà trẻ chưa thể nói ra. Nếu không có sự thấu hiểu, người lớn rất dễ hiểu sai hành vi của trẻ và áp dụng những cách can thiệp chưa phù hợp.
Thấu hiểu bắt đầu từ việc chấp nhận sự khác biệt của trẻ, không áp đặt trẻ phải giống như những đứa trẻ khác. Mỗi trẻ tự kỷ có một đặc điểm riêng về mức độ, khả năng và cách phản ứng với môi trường xung quanh. Khi người nuôi dạy dành thời gian quan sát, lắng nghe và tìm hiểu nguyên nhân phía sau mỗi hành vi, việc hỗ trợ trẻ sẽ trở nên hiệu quả và nhẹ nhàng hơn.
Sự thấu hiểu còn giúp người lớn điều chỉnh cách giao tiếp, cách hướng dẫn và kỳ vọng phù hợp với khả năng thực tế của trẻ. Khi trẻ cảm thấy được tôn trọng và không bị phán xét, trẻ sẽ dần cởi mở hơn, sẵn sàng hợp tác và học hỏi. Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng môi trường giáo dục tích cực, nơi trẻ được phát triển trong sự yêu thương, cảm thông và an toàn về mặt cảm xúc.
Sự đồng hành lâu dài
Đồng hành lâu dài là một cam kết bền bỉ, không chỉ trong giai đoạn đầu can thiệp mà xuyên suốt quá trình trưởng thành của trẻ tự kỷ. Sự phát triển của trẻ không diễn ra trong ngày một ngày hai, mà là một hành trình kéo dài, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và các chuyên gia.
Đồng hành nghĩa là luôn ở bên để hỗ trợ, định hướng và điều chỉnh phương pháp giáo dục phù hợp theo từng giai đoạn phát triển của trẻ. Khi trẻ còn nhỏ, sự đồng hành tập trung vào can thiệp sớm, hình thành kỹ năng cơ bản và thói quen sinh hoạt. Khi trẻ lớn hơn, mục tiêu chuyển sang phát triển kỹ năng giao tiếp, kỹ năng xã hội và khả năng tự lập.
Quan trọng hơn, đồng hành lâu dài còn là sự nhất quán trong cách giáo dục. Khi gia đình và nhà trường cùng chia sẻ mục tiêu, phương pháp và cách ứng xử với trẻ, trẻ sẽ cảm thấy ổn định và an tâm hơn. Điều này giúp trẻ tiếp thu tốt hơn và hạn chế những rối loạn hành vi không mong muốn.
Sự đồng hành không chỉ giúp trẻ tiến bộ, mà còn giúp gia đình vững vàng về mặt tinh thần, giảm cảm giác cô đơn trong hành trình nuôi dạy trẻ tự kỷ. Chính sự bền bỉ và gắn kết ấy sẽ mở ra cho trẻ nhiều cơ hội hòa nhập và phát triển một cách bền vững trong tương lai.
Theo nguồn: Trường hòa nhập Trí Đức Việt biên soạn.